ဘိန္နက မြို့ဟောင်း

• ဆရာကြီးဦးဝင်းမောင်

 ​ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အ​ရှေ့ ၊ ရှမ်းရိုးမ ​တောင်​ခြေရင်းတွင် "ဘိန္နက ပျူမြို့​" ဟု ​ဒေသခံများ​ပြော​ဆိုနေ​ကြ​သော​ ရှေး​ခေတ်က မြို့​ဟောင်းကြီးတမြို့၊ ရှိ​နေခဲ့သည်ကို 1981 ခုနှစ်ကတည်းကပင် ဆရာကြီး ဦး​မောင်​မောင်တင် နှင့် တပည့်များအဖွဲ့ က ​တွေရှိ၊​ ဖော်ထုတ်၊ တင်ပြထားခဲ့ ကြဖူးပါသည်။

ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနှင့် သ​ရေ​ခတ္တေရာ ပျူမြို့ကြီး (၃) မြို့ တွင် ​တွေ့ ရှိရတတ်​သော ပျူ​ခေတ် ထွန်းကားဖူးခဲ့ကြောင်း သက်​သေများဖြစ်ကြသည့် - - -

= လက်စင်းရာပါ​သော အုတ်ချပ်ကြီးများ

= ​ကျောက်​ရောင်စုံ ပုတီး​စေ့ အမျိုးမျိုး

= ဆင်၊ ကျား၊ ခြင်​သေ့၊ ငှက်၊ လူရုပ်၊ ငါး စ​သော အ​ပေါက်ပါသည့် အရုပ်ပုတီးများ

= ပျူ​ခေတ် အမှတ်အသားပါ ​ငွေဒင်းဂါးများ

= ပျူ​ခေတ်လက်ရာ ​ရွှေတည်ပစ္စည်းများ

= ပျူ​ခေတ်ဟု မှန်းဆကြည့်နှိုင်​သော ဗိသုကာပညာရပ်ဆိုင်ရာ အုတ်ရိုးပန္နက်ရာများကိုလည်း ​တွေ့ရှိ​ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ 

သို့​သော် ဤ​နေရာကား ပျူမြို့ကြီး၏ အုတ်ရိုး​နေရာဖြစ်သည်ဟု အတိအကျ ​ကောက်ချက်ချနှိုင်​သော အုတ်ရိုးလက်ကျန် ပန္နက်ရာများကိုမူကား စိတ်​ကျေနပ်ဖွယ် မ​တွေ့ရှိကြရ​သေး​ပေ။ အဓိကအချက်တခုမှာ  ဗိန္နကရှေးမြို့ရာ​ဟောင်းကြီးကို ​ဖော်ထုတ်ကြရာတွင် သမိုင်းနှင့် စာ​ပေဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ မကျန်ရှိ​တော့သဖြင့် "ကွင်းဆင်း​လေ့လာခြင်း" တခုတည်းကိုသာ အားကိုး ​လေ့လာခဲ့ကြရ​သော အချက်လည်း ပါဝင်​ပေသည်။

ကံအား​လျှော်စွာ သု​တေသီ (ကို)ဗိုလ်ရှိတ် က "ဗိန္နကမြို့နှင့် (၉)ကြော့ (၉)​ခေါင်းစစ်တမ်း" ဟူ​သော ရှားပါးသမိုင်းအ​ထောက်အထားစာတမ်း တ​စောင်ကို ​တွေရှိ ထား​သော​ကြောင့် ထိုစာတမ်း၌ ဘိန္နကမြို့နှင့်ပတ်သက်​သော ပထမဦးဆုံး ​ရှေးစာ​​ပေ အ​ထောက်အထား သက်​သေတခုကို ဖတ်ရှု့​လေ့လာခွင့် ရရှိခဲ့ပါသည်။ အဓိကကျ​သော အချက်များမှာ

= "ကုန်းသာ" အမည်ရှိ​သော အရပ် ၌ ဘိန္နက ကို မြို့စတည်သည်။

= ​ပျော်ဘွယ်"ဘိန္နက" မြို့သည် ​ကျောက်ဆည် "ပင်လယ်"(မိုင်း​မော) ​ပြော့ သိဂ်ဗိုလ် တို့နှင့်  လည်းဆက်စပ်မှု့ရှိသည်။

= အုတ်မြို့ရိုး တဖက်လျှင် တာ (၄၀၀) စီ အကွာအ​ဝေး ရှိကြသည်။ (မြို့ရိုးသည် ပင်လယ်မြို့ကဲ့သို့ အဝိုင်းဖြစ်သည်။ ဟံလင်းမြို့ကဲ့သို့ ​လေး​ထောင့် ဖြစ်သည် ဟု တိတိကျကျ ​ဖော်ပြမထား)

= မြိုဝင် တံခါး​ပေါက် စုစု​ပေါင်း(၁၀)​ပေါက်ရှိသည် ဟူ​သော မှတ်တမ်းများ​ ကို​တွေ့ရသည်။

 ထို့​ကြောင့် 

= ဘိန္နက အုတ်မြို့ရိုးသည် တမိုင် ပတ်လည်ခန့် အရွယ်ရှိ​ပေမည်။

= နန်း​တော်ရာ၊ အတွင်းအုတ်မြိုရိုးသည် လက်ရှိ ဗိန္နက ရွာ၏ အ​ရှေ့​မြောက်ထောင်တွင် ရှိသည်။

= အပြင်မြို၏ အ​နောက်​မြောက်​ထောင့်သည် မြောက်မီးကုန်း ရွာ၏ အ​ရှေ့ ​တောင်​ထောင့် ၌ ရှိရမည်။

= ​တောင်ဖက် အပြင်မြို့ရိုးသည်" ကုန်းသာ" ရွာ အထိ ရှိရမည် 

= အ​ရှေ့ဖက်မြို့ရိုးသည် လက်ရှိ​ဖောက်လုပ်ထား​သော ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း အတိုင်းဖြစ်​ နေ​ပေလိမ့်မည် ။

ဟူ​သော အချက်အလက် အသစ်များကို သိရှိခွင့် ရခဲ့ပါသည်။ ထို့ထက် ပိုမိုတိကျ​သော အချက်အလက်များကိုမူကား သိပ္ပံနည်းကျ ​ခေတ်​ပေါ် ​ရှေး​ဟောင်းသု​တေသနပညာရပ်များကို အသုံးပြု​သော တူး​ဖော်မှု့ များကသာ ဆက်လက် ​ဖော်ထုတ်နှိုင် ကြရမည် ဖြစ်ပါသည်။

• မူရင်းလင့် = https://www.facebook.com/photo/?fbid=2961803860625386&set=a.209592622513204

---------------------------------

"ဘိန္နက မှတ်တမ်း" ​ပေမူတွင် ဘိန္နက မင်းဆက်​ပေါင်း (၈) ဆက်ရှိသည်ဟု ​နန်းစံ နှစ်များနှင့် တကွ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၁ = ဘိန္န က ​စော်ဘွား

၂ = ဘိန္န ရာဇ်

၃ = ဘိန္န ရာန်

၄ = ဘိန္န ရပ်

၅ = ဘိန္နက ကျည်လုံ

၆ = ဘိန္န ရီ

၇ = ဘိန္နက ​သေန

၈ = ဘိန္နက ဆိန္ဒ

ထို မှတ်တမ်းစာစုသည် ပုဂံ​ခေတ်ဦး ပြူ​စောထီးမင်းလက်ထက်မှ ပုဂံ​ခေတ်​နှောင်း နရသီဟပ​တေ့ ( တရုတ်​ပြေး) မင်းအထိ သာမက ​ညောင်ရမ်း​ခေတ် အထိပင် ပါရှိပါသည်။

ဘိန္နက ​နောက်ဆုံးမင်း "ဘိန္နကဆိန္ဒ" သည် ပုဂံဘုရင် ​ကျော်စွာလက်ထက်ဟု ဆိုထားပြန်ရာ၊ ဇာတာ​တော်ပုံ ရာဇဝင် အရဆို​သော် - - - ပြူ​စောထီး မင်းမှ ​စောရဟန်းမင်း အထိ = ၄၇၃ နှစ်၊​ ရွှေအုန်းသီးမင်းမှ အ​နော်ရထာမင်း အထိ = ၃၉၅ နှစ်၊ ​စောလူး မင်းမှ နရသီဟပ​တေ့ မင်း အထိ = ၂၄၉ နှစ် ဟု ​ရေးသားထား​သော​ကြောင့် ထို ပုဂံမင်း အပါး (၅၀) တို့သည် နှစ်​ပေါင်း (၁၂၀၀) ခန့်မျှ ကြာမြင့်စွာ အုပ်စိုးခဲ့ကြ​ကြောင်း​တွေ့ ရှိရသည်။

ဖြစ်နှိုင်​ခြေရှိသည်မှာ စာရင်းပါ မင်း(၈) ပါးတို့သည် ဘိန္နက မြို့၏ ​ရှေးဦး မင်းဆက်များသာ ဖြစ်ကြပြီး ဘိန္နက မြို့သက်သည်လည်း ပုဂံမြို့သက်နီးပါး ဖြစ်​နေ​လေရာ - - - ဘိန္နက မင်းဆက်​ပေါင်း (၅၀) ခန့်၊ ဘိန္နက နန်းသက်​ပေါင်း အနှစ်(၁၀၀၀)ခန့် ရှိ​နေမည်သာ ဖြစ်​နှိုင်ပါ လိမ့်မည်။

• 
  

-----------------------------------------

ပုဂံ​ခေတ် ဘိန္နက 

 ----------------------------

​ရှေး​ဟောင်းသု​တေသန ပညာရပ်တွင်

= စာ​ပေ အ​ထောက် အထား  နှင့် 

= ဝတ္ထုပစ္စည်း အ​ထောက်အထား ဟူ၍ နှစ်ပိုင်း  ရှိ​လေရာ၊

    

အချို့သည် စာ​ပေအ​ထောက်အထားရှိ​နေ​ကြသော်လည်း၊ လက်​တွေ့ အ​ထောက်အထားကို ရှာမရ​​သေးခြေ။ အချို့​နေရာများ၌မူ  လက်​တွေ့ အ​ထောက်အထားကို​ တွေ့​နေရ​သော်လည်း၊ ထိုပစ္စည်းနှင့် သက်ဆိုင်​သော စာ​ပေအ​ထောက်အထား မရှိခဲ့​ပေ။

ဘိန္နကသမိုင်းကို ​ဒေသခံများ၏ ပါးစပ်သမိုင်းအရ "ပျူ​ခေတ်" ဟု ဆိုထားခဲ့ကြ​သော်လည်း၊ ဘိန္နက ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဘိန္နကနယ်​မြေကြီး တခွင်လုံး၌ ​ကျောက်၊​​ ကြေး၊ သံနှင့် ပျူ​ခေတ်ဆိုင်ရာ သမိုင်းသက်​သေ ပစ္စည်းမျိုးစုံတို့ကို ​တွေ့​နေရ​ပေသည်။ ထို့​ကြောင့် ထို​ဒေသကြီး၌ ပုဂံ​ခေတ်ယဥ်​ကျေးမှု့လည်း ထွန်းကားခဲ့​ပေမည်ဟု တထစ်ချ ယူဆနှိုင်သည်။

1981 ခုနှစ် ကွင်းဆင်းချိန် အခါက ဘိန္နကရွာ၏ ​တောင်ဖက်ရှိ ​ရွှေ​ညောင်ဖူးရွာ၊ ​ဇေယျသိမ်​ကျောင်း၌ ပုဂံခေတ် လက်ရာ ဘုရားဆင်းထု​တော်ငယ် နှစ်ဆူနှင့် သီးခြားသွန်းလုပ်ထား​သော အရုပ်များပါသည့် ပလ္လင်​တော်တလုံးတို့ကို ဖူး​တွေ့ခဲ့ရသည်။ ထိုဌာပနာ ပစ္စည်းများမှာ ​ဇေယျသိမ် ​ကျောင်းအ​နောက်ဖက် လယ်ကွင်းထဲရှိ အုတ်ပုံတခုမှ ​ကြေးခွက် (အခံခွက်နှင့် အဖုံးခွက်) နှစ်ခွက်အတွင်းမှ တူး​ဖော်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံ​ခေတ်​နှောင်းလက်ရာဟု ယူဆရ​သော အဂ်​တေပန်း​တော့ လက်ရာ အရုပ်​ခေါင်းကျိုးများ၊ ကနုတ်ပန်းများကိုလည်း အတူ​တွေ့ရှိရသည်ဟု ​ကျောင်းထိုင်ဆရာ​တော်က မှတ်သားထားခဲ့ပါသည်။ (ဆင်းထု​တော်အကြီး၏ ပလ္လင်​တော်​နောက်​ကျော၌ ​​ရှေးကျ​သော ဒေဝနာဂရီ အက္ခရာနှင့် ​"ဝိဟာရ" ဟု ရေးထွင်းထား​သော စာပါရှိသည်)

 

ဘိန္နက မှတ်တမ်း ​ပေမူတွင် - - -

ပုဂံ​ခေတ် အ​နော်ရထာမင်းကြီး လက်ထက်​တော်၌ ဘိန္နက စော်ဘွား (ဘိန္နကဆိန္ဒ) က ခြားနား​သည်ဆို​သော​ကြောင့် ဘိန္နကသို့ ကိုယ်​တော်တိုင်လိုက်ပါ၍ စစ်ချီ​တော်မူလာခဲ့ရာတွင် - "​ညောင်နှစ်ပင် ပူးယှဥ်နေ​သော​မြေရာထက် မြို့ပတ်၍ ဘိန္နကမြို့တွင်သည်။​ မွေ​တော်စစ် (၄)ဆူနှင့် ဘုရားတည်ခဲ့သည်။ ထိုဘုရားကို ​"ရွှေ​ညောင်ဘူး" ဘုရားတွင်၏ " ဆိုပြီးဖတ်ရှု့ ​သိရှိရ​သော​ကြောင့် ​ရွှေ​ညောင်ဖူးရွာ၊​ ဇေယျသိမ်ကျောင်းမှ ​ကြေးဆင်းထု​တော်နှစ်ဆူတို့သည်၊ ဘိန္နက သို့ စစ်ချီ​တော်မူလာ​သော အ​နော်ရထာမင်းကြီး၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သည် ဆို​သော အချက်ကို - -

စာ​ပေ အ​ထောက်အထား​သာမက လက်​တွေ့ ဝတ္ထုပစ္စည်း အ​ထောက်အထား နှစ်ခုစလုံးတို့ပါ  စုံညီစွာဖြင့် ​တွေ့ရှိ၊ မှတ်တမ်းတင်ခွင့် ရရှိလိုက်​ပေ​တော့သည်။

• မူရင်းလင့် = https://www.facebook.com/win.maung.184/posts/pfbid035ztuzeXfzfsGM5HxKLY5jYpkv9r15htK3vpXzwytj4jo5ys1msMSAYP52AuKtzUdl

-----------------------------------------

ဘိန္နကမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်း ​ပေမူကို စ​တွေ့​သော အချိန်တွင် ဆရာဗိုရှိတ် က  ​ပေစာထဲ၌  မှတ်သားထားခဲ့​သော "ဘိန္နက" တဝိုက်ရှိ ရန်​နောင်၊​ ညောင်ရမ်း၊ လှိုင်းတက်၊ ဘဒ္ဒ(ဘဏ္ဍာ)၊ ဝတီး၊ ပျဥ်ပျား၊​ မြင်းနား၊ ရွေမြင်တင် (​တောင်)၊ ရွှေ​​ညောင်ဖူး၊ ကုန်းသာ၊ ကြက်မြှိုက် စ​သော ​ကျေးရွာ အမည်များသည် "ယ​နေ့တိုင် ရှိ​နေကြပါ​သေးလား "ဟု လှမ်း​မေးရာ "ရှိ​နေကြပါသည်" ဟုသာ အလွယ်တကူ ပြန်အ​ဖြေ​ပေးလိုက်ပါသည်။ 

သို့​သော်  ကြိုက်မြှိုက် (ကြက်မြှိုက်) ​စေတီဆိုသည်ကိုမူ တိတိကျကျ ကျ​နော် မသိ​​သေးပေ။ အ​ခေါက်​ခေါက် အခါခါ သွားခဲ့ဖူး​သော ဘိန္နက ခရီးသွား သု​တေသန မှတ်စုများကို ပြန်ကြည့်ဖြစ်​သော အခါမှ  အ​နော်ရထာမင်းကြီးလက်ထက်​တော်အခါက တည်ထား​တော်မူခဲ့သည်ဟု ညွှန်းဆိုထား​သော "ကြက်မြှိုက်" ​စေတီ​တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ​ကျောက်ဆည်ကန်​တော်၏ ​မြောက်အရပ်ရှိ "ဘုရားကြီး" ကျေးရွာ၏​တောင်ဖက်ရှိ "ဘုရားကြီး​စေတီ" ဟု အလွယ်​ခေါ်ဆို​နေကြ​သော ​စေတီ​ဟောင်း အုတ်ကုန်းကြီးသာဖြစ်​ကြောင်းသိရပါ​တော့သည်။

ပြည်မြို့ ဘုရားကြီး​စေတီ​တော်ပုံကဲ့သို့ "ဝါဖန့်ခြင်း" ပုံ ရှိ​သော ​ရှေး​ဟောင်းဘုရားပျက် အုတ်ကုန်း မြင့်မြင့်ကြီးထိပ်၌ ​နှောင်း​ခေတ်မှ ထပ်ဆင့်တည်ထား​သော (​စေတီအထွတ်တင် တန်ခွန်တိုင်) တင်ထား​သော ​စေတီ​ဟောင်းကြီး တဆူဖြစ်သည်။ ထိုအနီးအနားတဝိုက်မှ ပျုအုတ်များထက် အရွယ် အနည်းငယ်​သေး​သော လက်​ရေး စာလုံးအက္ခရာမျာပါသည့် အုတ်ခဲများ ကို​တွေ့နှိုင်​ပေသည်။ ပေစာမှတ်တမ်း၌မူ - -

အ​နော်ရထာမင်းကြီးသည် ဘိန္နက သို့စစ်ချီလာ​တော်မူရာတွင်​ ​​ရွှေ​ညောင်ပူး ဘုရားအနီး တ​နေရာတွင် ရဲမက်တို့သည် "ကြက်" ကိုမီးမြှိုက်၍ ​နေကြ​သော ​နေရာတွင် ဘုရားတဆူတည်ထားခဲ့ပြီး ကြိုက်မြိုက်ဘုရား တွင်သည် ဟု ​ရေးသားထားပါသည်။

• မူရင်းလင့် = https://www.facebook.com/win.maung.184/posts/pfbid02JBA8dHfFMSeF5P5mn7Yj7a5C5szAEfLZQPCPhQGCxFskm9nN4tDQDxR78R3mwiyTl

----------------------------------